صفحه اصلی سخنرانی
سخنرانی در نخستین آئین اعطا جایزه رضا داوری اردکانی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

هنوز هم از فلسفه دفاع می کنم

این لطفی که به من شده قدری غیر منتظره بود. اما وقتی که بعضی از بهترین مردان یک کشور به یک نفر لطف می کنند باید قدر آن را بداند و سپاسگزار باشد، من سپاسگزارم از اینکه به من لطف شده است. من اصرارم این بود که این جایزه به نام یکی از استادان نسل من و استاد دکتر سیدیحیی مهدوی باشد. البته این گونه کارها، کار لازمی بود چرا که فلسفه مظلوم است. هیچ علمی نیاز به دفاع ندارد. اما فلسفه نیازمند دفاع است و باید از خودش دفاع کند. از روز اول در موضع دفاع بوده و هم اکنون هم در موضع دفاع است. من همه عمری را که به فلسفه مشغولم به سقراط اندیشیده ام و چون درنیافتم سر زندگی و تفکر سقراط را هنوز نتوانسته ام چیز شایسته ای را درباره او بنویسم اما دریافته ام که سقراط در موضع دفاع بوده است.

 
سخنرانی رضا داوری اردکانی در همایش فلسفه فرهنگ مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

درباره فرهنگ

فرهنگ صرف مجموعه آداب و رسوم ره‌آموز زندگي و علم و عمل رسمي نيست، بلكه بيشتر جايگاه و زمينه راه جستن و ارزش گذاشتن و انتخاب كردن است. به ضرورت بايد پذيرفت كه فرهنگ از زندگي آدمي منفك نبوده است و نيست تا آنجا كه مي‌توان آدميت آدمي را در بستگي‌اش به فرهنگ دانست. تا دوران جديد فرهنگ در بحث و نظر جايي نداشت و در زبان‌هاي اروپايي از آن حرفي زده نمي‌شد. ما هرگز نمي‌توانيم به تعريف دقيقي از فرهنگ برسيم زيرا فرهنگ با وجود و زندگي و علم و عمل ما درآميخته است. حتي اگر فرهنگ را امري واقعي ندانيم بايد بپذيريم كه وجهي از تاريخ تحقق يافته وجود آدمي است كه از او مستقل انگاشته مي‌شود.

 
سخنرانی رضا داوری اردکانی در بنیاد حکمت اسلامی صدرا مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

معنی مدینه نظم است نه شهر

امروز قصد دارم نظم عمومی را از دیدگاه و نظر یونانیان ادامه دهم. همه می‎دانیم تاریخ یونانیان آغاز تاریخ غربی است، غرب آغاز تاریخ را تاریخ یونان قرار داده است، باید توجه داشته باشیم که یونانیان انصافاً کارهای بزرگی انجام داده‎اند.آن‎ها پرسیدند نظم چیست؟ ارسطو بنیان‎گذار مدینه را «هیپوداموس» می‎داند. نمی‎دانم در تاریخ آیا درست است که شخص را بنیان‎گذار مدینه دانست؟ به‌ هر روی، هیپوداموس معمار قانون‎گذار بوده است. اگر بخواهیم بگوییم ارسطو بیهوده این مطلب را عنوان کرده است که اولین بنیان‌گذار مدینه را شخص معرفی می‎کند، لااقل لازم است پیش از این بپرسیم وجه سخن فیلسوف چیست؛ زیرا فیلسوف نمی‎تواند سخن گزافه بگوید.مدینه یک معنایی دارد، در واقع مدینه یک نظم است، آن را به شهر ترجمه کرده‎اند که آن را از معنای خود دور می‎کند، این تعبیر غلطی است و ارسطو نیز نمی‎گوید بنیان‎گذار شهر هیپوداموس است، بلکه می‎گوید بنیان‎گذار مدینه هیپوداموس است.

 
سخنرانی در چهارمین همایش کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

چاره‌ای جز عقل نداریم

وقتی نوشته هایم را دیشب مرور می کردم دیدم که مطالبم چندان روشن نیست. می خواستم نسبت بین نقل و عقل را در تاریخ اسلامی بیان کنم. ما یک حرف هایی در مشهورات می زنیم و عقل و نقل را تکرار می کنیم. مشهور که فکر نمی خواهد. در اصطلاح اهل منطق و اصول، وقتی می گوییم مشهور، منظور چیزی است که قبول شده و همه می شناسند و می پذیرند. مشهور است که یک تقابلی بین عقل و نقل گذاشته می شود. گویی که دو مقوله کاملاً جدا و مجزا هستند. کسانی ممکن است بگویند دو قلمرو ناسازگار و غیر قابل جمع هستند و کسانی هم می گویند کاملاً قابل جمع اند.

 
سخنرانی در همایش بزرگداشت جلال‌الدین آشتیانی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

تفکر آشتیانی عین فلسفه بود

همین ابتدا بگویم که حرف قابل ذکری درباره حاج ملا هادی سبزواری و مرحوم سید جلال الدین آشتیانی آماده نکرده ام. بنابراین می‌خواهم خاطره بگویم، یکی از غنیمت‌های زندگی من آشنایی با استاد آشتیانی در نیم قرن پیش است، ایشان تا زمان حیاتشان با بنده ارتباط داشتند و قرار بود از مشهد به تهران بیایند و در همین مؤسسه حکمت و فلسفه به فعالیت‌های خود ادامه دهند که دیگر این امر فراهم نشد.

 
سخنرانی در مراسم اولین دوره معرفی و تجلیل از مهندسان برجسته کشاورزی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

رسم اسراف دست نخورده باقی مانده است

به حضار محترم و استادان گرامی خیر مقدم عرض می کنم و بسیار خوشوقتم که عده ای از مقام های مسئول کشاورزی کشور و من جمله دو وزیر سابق به این مجلس تشریف آورده اند. ما به همکاری و همراهی بیشتر سیاست و علم و قرار دادن علوم در جایگاه خاصی که در جامعه باید داشته باشند نیاز داریم. تاریخ رابطه علم و کشاورزی در یکصد سال اخیر تاریخ چندان خوشایندی نیست. ما علم را وارد کشاورزی نکردیم بلکه در رسم و آیین کشاورزی دخالت کردیم زیرا نمی دانستیم که با کشاورزی چه کنیم.

 
سخنرانی در مراسم گرامیداشت روز جهانی آینده مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

آینده و آینده نگری

به من گفته اند که چند دقیقه ای راجع به فلسفه و آینده نگری چیزی عرض کنم. ما هم مثل همه کشورها به آینده نگری علمی برای برنامه ریزی نیاز داریم زیرا برنامه ریزی ها بر اساس آینده نگری علمی صورت می گیرد. اما آینده نگری علمی مقدمات و شرایط و زمینه ای دارد که به دل و جان مردمان پیوسته است و نویسندگان و شاعران و فیلسوفان در تمهید و فراهم آوردن آن مشارکت داشته اند. من که شاگرد مدرسه فلسفه هستم اعتقاد دارم که جهان جدید و متجدد جهان تحول و تغییر است و این تحول در صد سال اخیر در همه جا و به خصوص در جهان توسعه نیافته باید بر وفق برنامه انجام شود.

 
سخنرانی در مراسم گرامیداشت روز مهندس مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

مهندس، مثال انسان دوره جدید است

اگر من در مجلسی بودم که قرار بود نام کسی با روز مهندسی قرین شود با نام نصیرالدین طوسی موافقت نمی‌کردم. تصور نشود که به نصیرالدین احترام نمی‌گذارم؛ وی یکی از بزرگان تاریخ ما و یکی از جامع‌ترین اصحاب علم در همه زمانهاست. اصلاً بالاتر بگویم که نصیرالدین یک اعجوبه است. نصیرالدین منجم، ریاضی‌دان، طبیب، فیلسوف و سیاست‌مدار و فقیه و متکلم و عالم به عرفان نظری است و البته از مهندسی زمان خود ـ می‌دانید که مهندسیِ آن زمان با مهندسی الانِ شما تفاوت دارد ـ نیز اندکی بهره داشته است. پس او در جداول مهندس نیست، بلکه فیلسوف و طبیب و منجم و سیاست‌مدار است، ولی این نام‌گذاری در اینجا یک حسن بزرگ برای شخص من دارد که آن را بهانه کنم و بپرسم.

 

 
سخنرانی در آیین رونمایی فصلنامه «نقد کتاب کلام، فلسفه و عرفان» مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

شرایط نقد کتاب نداریم

مجلات نقد کتاب که در این حوزه منتشر می‌شوند بیشتر نظرشان نقد فلسفه است . اگر نظر من را در این باره بدبینانه نبینید باید بگویم که از سال 1334 تاکنون با بیشتر مجلاتی که درباره نقد کتاب فعال بودند همکاری داشته‌ام. البته گاهی این همکاری زیاد و در برخی موارد کم بوده است. یکی از مجلاتی که در این باره خوب عمل می‌کرد مجله‌ای بود که دکتر ایرج افشار آن را منتشر می‌کرد و همان‌گونه که می‌دانید ایشان فردی اهل کتاب به معنای واقعی کلمه است، بدین معنی که کتابشناس، کتابدان و کتابدوست است. مجله نقد دیگری که توسط انتشاران نیل منتشر می‌شد هم مخاطب داشت. این مجله نیز با وجود حجم کمی که داشت  همواره در آن مطلب داشتم. به هر حال تجربه من در این سال‌ها می‌گوید که ما نقد حقیقی نداشتیم. بدین معنی که اگرچه درباره کتاب، کم و بیش می نویسیم اما نقد ما به کتاب بیشتر نقد صورت آن است.

 

 
سخنرانی در بیست و سومین جشنواره پژوهش دانشگاه تهران مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

دانشگاه از جامعه جدا نیست

دانشگاه تهران محل زندگی و فعالیت من است. دانشگاهی که 60 سال در آن خدمت کرده‎ام، به دوران بلوغ پژوهشی خود رسیده است. آن زمان که بنده تازه وارد دانشگاه تهران شده بودم، دانشگاه آموزشی بود، هنوز هم آموزشی است. دانشگاه را نمی‎توان از جامعه جدا دانست. هیچ‌یک از ما به پیوند میان پژوهش و ساماندهی آن با مردم در کشور شکی نداریم و می‎دانیم کشور به پژوهش نیاز دارد. هنگامی‌که تفکر و علم سازمانی پیدا می‎کند، نظم و ترتیبی دارد و برای آن مراسم نیاز است؛ علم و پژوهش نیز مناسک خاص خود را می‎خواهد.

 
<< شروع < قبلی 1 2 3 4 5 6 7 بعدی > انتها >>

صفحه 4 از 7