صفحه اصلی سخنرانی
سخنرانی در نشست تأملی در باب اومانیسم» در پژوهشکده غرب شناسی و علم پژوهی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

اومانیسم صرف یک رای یا نظر نیست

اومانیسم برای من از جوانی یک مسئله بوده است و دوستان و نزدیکانم می دانند که چه گرفتاری هایی با آن داشته ام و مخصوصاً وقتی اومانیسم تبدیل به یک شعار و برچسب شد، این گرفتاری شدت پیدا کرد. وقتی نویسنده نامدار فرانسوی سارتر یک سخنرانی ایراد کرد و در آن صورت زمخت و خشنی از اومانیسم به دست داد، طبیعی بود که اومانیسم به یک شعار مبدل شود چنانکه بعد از آن کسی کتابی نوشت و جامعه شناسی را اومانیست دانست و ... اومانیسم یعنی چه؟ زمانی که دانشجوی لیسانس بودم، دکتر عیسی صدیق اومانیسم را در کتاب درس تاریخ فرهنگ ایران و اروپا یکبار فرهنگ پژوهی ترجمه کرده بود اما در چاپ بعدی کتاب این اصطلاح را به بشردوستی تغییر داد ولی اومانیسم نه فرهنگ پژوهی است و نه بشردوستی.

 
سخنرانی در مراسم رونمایی از اثر نفیس و سه زبانه «رنج و رنگ» در دانشگاه خاتم مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

اهل فلسفه با هنرمندان نسبتی دو‌گانه دارند

اهل فلسفه با هنر و هنرمندان نسبتی دو‌گانه دارند من خودم را در جانب هنر می‌دانم. هنر تقلید نیست و کمال آدمی را نشان می‌دهد. ما چنان که باید عزت و قدر هنر را نمی‌دانیم و با هنر تعارف می‌کنیم. ما به فردوسی احترام می‌گذاریم اما نمی‌دانیم که او کیست؟ ما نمی‌دانیم جایگاه سعدی کجاست و اگر سعدی نبود زبان فارسی کجا بود؟ یکی از بزرگترین دانشمندان ما قطب‌الدین شیرازی و معاصر سعدی است. مینیاتور با شعر ارتباط دارد. مینیاتوریست نمی‌تواند اهل شعر نباشد. کاری که بهزاد کرده سراسر غزل و مینیاتور است. حضور بنده در این مراسم بخشی به دلیل ارادتم به مولف این کتاب است و جایگاه مولف کتاب از شیوه سخنان وی پیدا بود. امروز خوشحالم که همچنان مولفان جوانی هستند که دغدغه کتاب و پژوهش و مطالعه و هنر را در وجود خود دارند.

 
سخنرانی در دومین نشست از سلسله‌ نشست‌ های اخلاق تعلیم و تربیت در دانشگاه یزد مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

باید بیندیشیم چرا وضع اخلاقی خوبی نداریم

رضا داوری اردکانی در ابتدای سخنانش اظهار داشت: تعلیم و تربیت و اخلاق به هم پیوسته اند، هر چند که اخلاقی بودن را نمی ­توان آموخت. آنچه در اخلاق آموختنی است اوصاف صفات و فضایل اخلاقی است. اخلاق با تذکر به وجود می‌ آید. بسیار خوبست که فضایل اخلاقی در وجود آدمی ملکه شود و البته صاحبان این ملکه رفتار خوب و اخلاقی دارند اما اخلاق برایشان عادت شده است. اینها شاید در شرایط سخت که باید تصمیم اخلاقی بگیرند همیشه از عهده برنیایند. به این جهت است که می­ بینیم صاحبان زهد و تقوا چون همه زشتی ­ها و ناروایی ­ها را با عادات اخلاقی خود می ­سنجند در برابر ناروایی ­های ناآشنا هیچ تکلیفی احساس نمی ­کنند و ساکت می ­مانند.

 
سخنرانی در خانه مشروطیت اصفهان مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

پیدا و پنهان عقل

از احسان و لطفی که به من فرمودید، تشکر میکنم. شاید بد نباشد که ابتدا درباره روش کار خود مختصری عرض کنم. من وقتی چیزی مینویسم قصدم اثبات یا رد رأی و نظری نیست بلکه مراد فهمیدن است و سعی میکنم فارغ از مخالفت و موافقت های رسمی بنویسم و فلسفه را با سلیقههای سیاسی میزان نکنم. البته موافقت و مخالفت در زندگی عادی چیز بدی نیست بخصوص در این زمان که سیاست همهکاره است نمیتوان از آن برکنار بود. من هم فارغ از سیاست نیستم اما آنچه می نویسم برای رد یا تأیید یک سیاست نیست زیرا با اینکه کتابهای فلسفه پر از مخالفت و موافقت است فلسفه با تفکر ابتدا می-شود و در تفکر قصد مخالفت و موافقت نیست معهذا صرفنظر از اجمالی که در گفتهها و نوشتههایم وجود دارد گاهی به رسم بزرگانی مثل سبزواری  هنوز مسئله را طرح نکرده، نظر خود را میگویم و مینویسم.

 
سخنرانی در مراسم رونمایی از کتاب «غرب و غرب زدگی» فردید مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

فردید در این دنیا احساس غربت می کرد

بنده در سال ۱۳۳۶ با مرحوم فردید از طریق مرحوم مهدوی آشنا شدم به این شکل که یک روز وقتی با مرحوم مهدوی کلاس داشتیم ایشان آقای فردید را هم همراه خود آوردند و از ایشان خواستند که برای ما حرف بزند بنده با اینکه هیچ چیز از حرف هایشان نفهمیدم ولی علاقمند ایشان شدم. ترجمه های مرحوم فردید نظیر نداشت به طوری که مرحوم یحیی مهدوی که یکی از بهترین مترجمان کشورمان هستند و کتاب «مابعدالطبیعه» را ترجمه کردند می گوید وقتی ترجمه مرحوم فردید را از این کتاب می خوانیم طوری از خواندن آن لذت می بریم که گویی ترجمه نمی خوانیم و کتاب تالیف خود ایشان است.

 
سخنرانی در همایش فلسفه در جهان عاری از فلسفه مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

بدون تفکر نظم و عقل و صلاح وجود ندارد

فلسفه یا به طور کلی تفکر لازمه اعتدال و نظم و درست زندگی کردن است. یعنی بدون تفکر نظم و عقل و صلاح و سلامت وجود ندارد. اینکه در دوران جدید میان علم و فلسفه و اخلاق و سیاست جدایی افتاده است امری است که متفکران باید در باب آن تأمل کنند. البته گرفتاری-هایی از این قبیل همواره بوده است زیرا ما محدودیم و اقتضای محدودیت افتادن در بند تعارض ها و تضادها است. نکته ای که باید به آن توجه شود این است که عقل همواره و در همه دوران ها به یک معنی نبوده است. آنچه اکنون و در زمان ما نام خرد و عقل دارد بیشتر همان نظم و هماهنگی است که در نظم اداری و رفتار و گفتار عمومی وجود دارد و وقتی به علم و فهم می آییم عقل، بیشتر با هوش اشتباه می شود. هوش یک امر بیولوژیک و ژنتیک است اما عقل امر عمومی است.

 

 
سخنرانی در نشست تجربه ایرانی مواجهه با علوم انسانی مدرن مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

علم با نظر سیاسی ساخته نمی‌شود

علوم انسانی و فلسفه در کشور ما گرچه باهم بیگانه نبودند اما رفاقت و نسبتی هم باهم نداشتند. مرحوم استاد دکتر غلامحسین صدیقی به ما فلسفه یونان و جامعه شناسی درس می‌داد. در آن زمان هنوز علوم اجتماعی وجود نداشت؛ نه فقط دانشکده علوم اجتماعی نبود بلکه گروه‌های مربوط به این رشته هم بعدها تشکیل شد. در آن سال‌هایی که ما دانشجو بودیم، این رشته تنها در فلسفه تدریس می‌شد. عنوان «جامعه شناسی» (سوسیولوژی) نام عجیبی است که «آگوست کنت» آن را با ترکیب لفظ یونانی و لاتینی ساخت. مرحوم غلامحسین صدیقی هم به خوبی آن را به «جامعه‌شناسی» ترجمه کرده است. این رشته (علوم اجتماعی) در انگلستان و فرانسه قوام پیدا کرد، البته این را هم بگویم که این رشته در این کشورها در شرایط خاص قوام پیدا کرد. قوام پیدا کردند تا به حل تعارضات بپردازد.

 
سخنرانی در همایش سعدی و کنفسیوس مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

سعدی به ایران قدیم توجه دارد

اینکه سعدی و کنفوسیوس چه نسبتی با هم دارند، ماجرایی دشوار و آسان است. دشوار از این جهت که جهان کنونی شرق را به دشواری می شناسد و تفسیری که از تفکر چینی و تفکر شرق دور به طور کلی می شود، تفاسیری است که جای حرف و بحث دارد یا لااقل برای من جای تامل دارد. اگر بخواهم بیان فلسفی این حرف را بگویم باید اشاره کنم که جهان متجدد از لایه های متفاوت تجدد، قرون وسطی، تفکر یونانی و... باید بگذرد تا به تفکر شرقی برسد و این مساله بسیار دشواری است. حکما هرجا باشند، هر وقت باشند و متعلق به هر دورانی باشند، در جایی به هم می رسند و هم زبانی پیدا می کنند. همه حکما، انبیا و متفکران و شاعران در عین اختلاف هایی که با یکدیگر دارند، در جایی با هم، هم زبانی پیدا می کنند. بنابراین ما می توانیم بین سعدی و کنفوسیوس هم هم زبانی ها ببینیم. 

 
سخنرانی در مراسم گرامیداشت روز جهانی آینده مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

آینده نگری از لوازم مدرنیته است

آینده نگری کار کسانی است که در این رشته مهارت دارند. من نه آینده نگری می دانم و نه آینده نگر هستم. کار اهل فلسفه این است که بگویند چیزها چگونه ممکن می شود؛ یعنی از دلایل و امکان چیزها بگویم. بنابراین به حکم شغل علمی و معلمی فلسفه که دارم اگر بتوانم حرفی بزنم، چیزی که می توانم بگویم این است که؛ آینده نگری چیست؟ آینده نگری شرایطش چیست؟ و چگونه ممکن می شود؟

 
سخنرانی در مراسم گرامیداشت روز مهندس مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

ایران همواره کشور علم بوده است

اینکه ما روز مهندس را جشن می‌گیریم و تبریک میگوییم و هدیه‌ کوچکی به مهندسان و استادان و دانشمندان برجسته مهندسی کشور اهدا می‌کنیم، نشانه احترام به علم و مهندسی است. ما در واقع علم را عزیز می‌‌داریم و اصولاً وظیفه فرهنگستان هم احترام و اعزاز علم است. استقبالی هم که از مراسم شده است نشان می‌دهد که نزد ما مثل همیشه علم عزت دارد هرچند که در کار پژوهش از مشکلات نباید چشم پوشید. روی هم رفته علم در کشور ما پیشرفت کرده و یکی از دلایل آن هم استعداد و علاقه دانشجویان و سابقه تعلق خاطر به علم است. این کشور همواره کشور علم بوده است

 
<< شروع < قبلی 1 2 3 4 5 6 7 بعدی > انتها >>

صفحه 2 از 7