صفحه اصلی بازتاب
یادداشت رضا دانشمندی در وب‌سایت خبرآنلاین مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
یکشنبه, 31 شهریور 1398 ساعت 11:31

می‌توان غرب را غربال کرد؟

چگونگی مواجهه با غرب و تجدّدش، دست‌کم در یک‌صد سال اخیر، از مهم‌ترین مسائلِ ایرانیان بوده است. اوائل که درکی سطحی از تجدّد وجود داشت، بعضی از «غرب‌پذیریِ» کامل گفتند و برخی هم بر طبل «غرب‌ستیزی» کوفتند. در این میان، کسانی هم سودای «غرب‌پالایی» و گزینش‌گری آن را در سر پروردند. انقلاب اسلامی، تبلور این راه سوم - در برابر کهنه‌پرستی و نوگرایی افراطی - بود و بنا داشت طرحی متفاوت در اندازد که نیکویی‌های قدیم و جدید را هم‌زمان داشته باشد. ناگفته نماند که پهلوی هم به گونه‌ای دیگر، از این مسیر رفته بود و درصدد پالایش غرب و گزینش پاره‌هایی از تجدّد بود ، که البته فرجام نوسازیِ ناموزون و نیاندیشیدۀ پهلوی، شد «انقلاب اسلامی ۱۳۵۷». یکی از بزرگان اندیشه که روزگاری مدافع نگاه گزینشی به تجدّد بود*، اما در سال‌های اخیر در نقد رویکردِ سوم  بسیار گفته/نوشته، دکتر «رضا داوری اردکانی»، استاد بازنشستۀ گروه فلسفۀ دانشگاه تهران و رئیس کنونی فرهنگستان علوم است.

*دکتر داوری اردکانی پس از مطالعه یادداشت آقای دانشمندی، ضمن تشکر از یادداشت ایشان، اظهار داشتند که من هرگز مدافع نگاه گزینشی به تجدد نبوده‌ام.

 
یادداشت سیدعبدالجواد موسوی در وب‌سایت خبرآنلاین مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 03 تیر 1398 ساعت 06:59

روشنفکری زرد و ماجرای فیلسوف فرهنگ

روشنفکری زرد هم پدیده ای است. مثل خیلی دیگر از پدیده های روزگار ما. در زمانه ای که سیاست ورزی زرد و دین مداری زرد و فرهنگ و ادبیات زرد رایج است چرا روشنفکری زرد نداشته باشیم؟ هیچ ایرادی هم ندارد. روشنفکری زرد تا وقتی که حد و حدود خودش را می شناسد و با دامن زدن به مباحث نازل بین شاعران و نویسندگان و اهل نظر برای خودش مشتری جذب می کند و با به اشتراک گذاشتن عکس های مکش مرگ ما در فضای مجازی هواداران زردبازی را به وجد می آورد مشکل خاصی نیست.

 
یادداشت حامد زارع در صفحه گفتمان روزنامه سازندگی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 20 خرداد 1398 ساعت 08:02

چه کسی معلم انقلاب است؟

بیست سال پیش اکبر گنجی برای خشنودی عبدالکریم سروش و تقرب بیشتر به آستان استاد، در مقاله‌ای بی‌سر ‌و ته، رضا داوری اردکانی را معلم خشونت نامید. گنجی در آن سال‌ها که سال‌های اصلاح بود نیازی نمی‌دید برای مدعای خود دلیلی بیاورد و بی آنکه حداقل نگاهی به سیاهه آثار داوری اردکانی بیندازد، این حکم سیاسی را درباره فیلسوف معاصر صادر کرده بود. امروز یکی از روزنامه‌نگاران اصلاح‌طلب در مقاله‌ای که نمی‌توان آن را همانند مقاله دو دهه پیش گنجی بی سر و ته و بدون ارجاع به متن آثار داوری نامید، همان سخنان گنجی را با بیانی ظاهرا غیرایدئولوژیک و کلماتی شکیل‌تر و جملاتی مبین‌تر بیان کرده است. اگر از این نکته درگذریم که مقاله این روزنامه‌نگار نیز همانند مقاله گنجی مندرج در تحت سروشیسم و لاجرم طبقه‌بندی شده در پیکار روشنفکری دینی با خرد فلسفی معاصر است، اما از این نکته نمی‌توان درگذشت که اگر چند سال زمان لازم بود تا سست‌بنیادی سخنان گنجی روشن شود، بی‌بنیادی سخنان نویسنده مقاله «فیلسوف حکومت استثنائی اسلامی»* از هم‌اکنون روشن است و او در نگارش این مقاله ظاهرا علمی، تنها به تکرار طنینی مرده در تاریخ اندیشه معاصر ایران اکتفا کرده است.

 

 
یادداشت سید علی سیدان در روزنامه صبح نو مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 18 خرداد 1398 ساعت 09:21

استنطاق داوری

بهانه انتشار این گزارش، نوشته کوتاهی است که چند روز پیش دکتر داوری‌اردکانی منتشر کرد و از هجمه‌های یکی‌دو ماه اخیر لیبرال‌ها به خودش خبر داد. او نوشت: «وقتی نظرم را درباره  علوم انسانی اظهار کردم، کسانی که آن را نپسندیدند، غالبا با لطف برخورد کردند و از آن زمان هم کمتر در باب اسلامی‌کردن علوم انسانی و اجتماعی سخن می‌گویند؛ اما اشخاصی که ظاهرا با نظر من مخالفت نداشتند، زبان ناسزاگویی، تهمت و توهین گشودند و مرا از اظهار چنین نظرهایی منع کردند. آیا وجود لیبرال‌هایی که امر‌به‌معروف و نهی‌ازمنکر می‌کنند، اندکی مسخره نیست؟ در این اواخر و در دو ماه اول سال، بدون هیچ مناسبتی اعتراض‌های تازه شروع شده است. در مجله‌ای نوشته بودند علم را به ولایی و غیرولایی تقسیم کرده‌ام. پرسیدم این حرف‌های عجیب را در کجا گفته و نوشته‌ام؟ پاسخی ندادند و به‌جای پاسخ، نوشته‌ای منتشر کردند که در آن ناسزاها، تهمت‌ها و توهین‌های 30ساله‌شان تکرار شده بود. چند روز پیش هم متأسفانه در روزنامه متعلق به دوست با اشتباهی معنی‌دار به نامی دیگر نامیده شدم. این‌ها گِله و شکایت نیست، حکایت است؛ حکایت معرفت و پای‌بندی به اخلاق».

 
گزارش سخنرانی مهدی ناظمی قره باغ در خبرگزاری مهر مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
چهارشنبه, 03 بهمن 1397 ساعت 09:49

سرچشمه جریان نقد غرب در ایران

نشست «ایرانی ها چه رویایی در سر دارند؟» پیرامون تفکر رضا داوری اردکانی امروز، سه شنبه دوم بهمن ماه در دانشگاه امام صادق(ع) با سخنرانی مهدی ناظمی قره باغ برگزار شد. مهدی ناظمی قره باغ، پژوهشگر فلسفه در این نشست گفت: داوری اردکانی یکی از سرچشمه های جریان نقد غرب در ایران است. مشروح سخنرانی این پژوهشگر در خبرگزاری مهر آمده است که با کلیک کردن روی گزینه «ادامه مطلب» می‌توانید آن را مطالعه کنید

 
یادداشت رضا دانشمندی در وب سایت خبرآنلاین مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 12 آبان 1397 ساعت 10:35

چرا اصولگرایان باید «خرد و توسعه» داوری را بخوانند؟

انتشار کتاب «خرد و توسعه»، می‌تواند بهانه‌ای باشد برای گفت‌وگوی جدی غرب‌ستیزان با چهرۀ ماندگار فلسفه، استاد رضا داوری اردکانی.اواخر شهریور خبر انتشار کتاب فیلسوف برجستۀ معاصر، استاد رضا داوری اردکانی، به نام «خرد و توسعه»۱، منتشر شد.  گویا نخستین مطلب این کتاب، سرمقالۀ دکتر رضا داوری اردکانی برای شصت‌وچهارمین شمارۀ نشریۀ فرهنگستان علوم (بهمن ماه 1396) با عنوان «خرد پیشرفت و توسعه» است. در زمان انتشار این مقاله، خلاصه‌ای از آن را منتشر کردم و خبر انتشار آن در قالب «کتاب» مسرّت‌بخش بود.  رضا داوری اردکانی پس از عمری خردورزی فیلسوفانه در دهۀ نهم زندگی، شجاعانه، واقع‌بینانه و متواضعانه به نقد آراء و نظرات خود می‌پردازد و برای نمونه در مصاحبه‌ای، از دورۀ پایانی و نه نقطۀ پایان۲ تمدّن غرب، تعریفِ «توسعه‌نیافتگی» و جایگزینی آن با «غرب‌زدگی»، برابر قرار ندادنِ غربِ متجدد با «نفسانیّت»۳، تأکید بر ترکیبِ اتّحادی و نه انضمامیِ جامعه، تفکیکِ اعتماد به نفس و توهّمِ «همه‌توانی»، توجّه به تفاوت امکان و شرایطِ امکان۴ و توسعه‌نیافتگی و «زمان» می‌گوید.

 
یادداشت سيد عبدالجواد موسوي در روزنامه اعتماد مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 23 مهر 1397 ساعت 11:26

تنهايي يك متفكر

در تازه ترين شماره مجله نامه فرهنگستان علوم ماحصل ميزگردي منتشر شده است كه خواندنش براي همه كساني كه به مباحث نظري علاقه مندند و در ضمن مسائل امروز ايران نيز براي شان مهم است خالي از لطف نيست؛ البته اين مجله در دسترس همگان نيست اما ظاهرا مطالب اين ميزگرد اينقدر اهميت داشته كه برخي از مطبوعات به آن پرداخته اند و برخي از خبرگزاري ها از جمله خبرگزاري مهر متن كامل آن را منتشر كرده اند. سخن گفتن درباره مسائل مطرح شده در آن ميزگرد در اين يادداشت كوتاه ميسر نيست. مختصر و مفيدش اينكه چندي پيش دكتر رضا داوري اردكاني يادداشت كوتاهي نوشته بود درباره عدم امكان ديني شدن علوم انساني؛ يادداشتي كه سر و صداي بسياري به پا كرد و دكتر داوري را بر آن داشت به تفصيل منظورش را توضيح دهد. مثل هميشه نه آن يادداشت كوتاه درست فهم شد و نه آن توضيحات تفصيلي. به قدر سر سوزني اگر معتقد بودم توضيحات دكتر داوري مي تواند موثر واقع شود با خواندن اين ميزگرد متوجه شدم در زمانه ما گوشي براي شنيدن وجود ندارد. بزرگواراني كه در اين ميزگرد حضور دارند از نام آوران حوزه فكر و فرهنگند. اهل فضل و علم. با اين حال گاه برخي از آنها سوال هايي مي پرسند كه تفاوت چنداني با سوالات ژورناليست هاي كم سواد تازه كار ندارد. سوالاتي كه فيلسوف صبور و پرحوصله مارا نيز به ستوه مي آورد تا آنجا كه مجبور مي شود صراحتا بگويد: در آغاز انقلاب تنها بودم و به تدريج تنها تر شدم و اكنون از هميشه تنها ترم! نمي دانم دوستان اهل فضل اين جملات را با چه گوشي شنيده اند اما اميدوارم تنهايي جناب داوري را امري عاطفي تلقي نكرده باشند و بدانند اين تنهايي مستلزم تفكر است. آن كه بي پرواي خوش آمد اين و آن سخن نابهنگام مي گويد تنهايي فرجام محتوم اوست. او نمي خواهد با به رخ كشيدن تنهايي اش عواطف ديگران را برانگيزد بلكه مي خواهد بگويد تفكر فرجامي جز تنهايي ندارد. اميدوارم دست كم اين سخن درست فهم شود.

 
<< شروع < قبلی 1 2 3 4 5 6 7 8 بعدی > انتها >>

صفحه 1 از 8