صفحه اصلی بازتاب یادداشت زهرا سلیمانی اقدم در روزنامه فرهیختگان
یادداشت زهرا سلیمانی اقدم در روزنامه فرهیختگان مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 16 خرداد 1394 ساعت 07:53

نقطه تعادل ماجرای فکر فلسفی معاصر

هشتاد و سومین سالروز تولد داوری

اردکان دانشمندان بزرگی به خود دیده است و عده‌ای از مورخان به‌خاطر همین خاصیت آنجا را یونان کوچک نامیده‌اند. خواجه نصیرالدین طوسی مصداق مهم این تمثیل است که قرن‌ها بعد از نسل وی یکی از اندیشمندان حال حاضر سر بر می‌آورد. رضا داوری‌اردکانی متولد 1312 در اردکان است. او در یک خانواده نه‌چندان توانمند، از لحاظ مالی اما دارای سابقه درخشان در علم و دانش به دنیا می‌آید. اولین کتاب فلسفی‌ای که وی می‌خواند کتاب کوچکی از روژه گارودی درباره ماتریالیسم است؛ کتابی که آن زمان توسط انتشارات آزاد حزب توده در ایران منتشر شده بود. وی بعدها درباره این کتاب می‌نویسد «بعدها که کتاب‌های لنین و استالین را خواندم فهمیدم که گارودی نمی‌توانست در کمونیسم رسمی مقیم بماند، زیرا تلقی وی با آنچه استالین و لنین درباره دیالکتیک تاریخ نوشته بودند تفاوت آشکار داشت.»

 

 

نوجوانی و جوانی

آن زمان‌ها در یزد اگر می‌گفتند کسی در کنکور شرکت کرده است، مراد کنکور پزشکی بود. گرچه تحصیل فرزندان در آن زمان امر مهمی نبود، اگر کسی هم قصد ادامه تحصیل داشت خانواده‌ها بیشتر تحصیل علم پزشکی را برای فرزندان‌شان می‌پسندیدند. خانواده او نیز دوست داشتند او پزشکی بخواند، اما چون تحصیل در شهر اردکان بیشتر از دبیرستان امکان‌پذیر نبود، وی به ناچار به دانشسرای مقدماتی اصفهان می‌رود که شبانه‌روزی بود. وی در همین دانشسرا در سال 1330 دیپلم خود را می‌گیرد و در همان سال به استخدام وزارت فرهنگ در می‌آید و بلافاصله در مدارس شهرهای اردکان، اراک، قم و تهران شروع به تدریس می‌کند. در این سال‌ها وی با محمد مصدق و اندیشه‌های حزب توده آشنا می‌شود. در آن زمان محمد مصدق چهره اول سیاست و حزب توده به‌عنوان فعال‌ترین حزب در ایران شناخته می‌شدند.

دانشگاه تهران

بعضی از علاقه‌مندی‌هایش پایش را به حوزه نیز باز می‌کند. از این رو به مدرسه صدر اصفهان می‌رود و در آنجا مقدمات صرف و نحو و فقه و اصول را می‌آموزد. ادامه این مسیر وی را به دانشگاه تهران و آموختن فلسفه می‌کشاند و جذابیت‌های فلسفه او را تا دکتری پیش می‌برد. کسی که پیش از این فلسفه را امری مربوط به گذشته می‌دانست با مواجهه مستقیم با فلسفه نظرش تغییر می‌کند. وی نزد استادانی چون غلامحسین صدیقی، یحیی مهدوی، علی‌اکبر سیاسی و مظفر بقایی در دانشگاه تهران تحصیل می‌کند. با گرفتن لیسانس فلسفه در دانشگاه تهران، مقطع دکتری دانشگاه تهران در رشته فلسفه تازه‌تاسیس شده بود و چون مقطع فوق‌لیسانس وجود نداشت کسانی که داوطلب بودند از دوره لیسانس به صورت مستقیم وارد دوره دکتری می‌شدند. وی درنهایت در سال 1346 مدرک دکتری خود را اخذ کرد و همین امر او را از تدریس در آموزش و پرورش به تدریس در دانشگاه می‌کشاند. وی به‌عنوان استادیار فلسفه در دانشگاه تهران مشغول تدریس می‌شود و در مدت چهار سال به سمت دانشیار ارتقا پیدا می‌کند. وی در این مدت برای مطالعه و تحقیقات به دانشگاه‌هایی چون سوربن در فرانسه و جان هاپکینز در آمریکا سفر می‌کند. وی دوره تحول دانشگاه‌ها بعد از انقلاب را در انگلستان به سر می‌برد. او در سال 1362 به سمت استادی در دانشگاه تهران می‌رسد و با تاسیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی از اعضای پیوسته آن می‌شود.

کارنامه

داوری‌اردکانی علاوه‌بر تدریس و پرورش دانشجویان و شاگردان بسیاری در حوزه فلسفه با کتاب‌ها و آثاری که از خود بر جای گذارده، یکی از افتخارات زنده این کشور محسوب می‌شود. تالیف بیش از 50 کتاب به زبان فارسی، ترجمه سه کتاب، ترجمه بیش از 20 مقاله، چاپ و ارائه مقاله و سخنرانی در بیش از 500 کنفرانس و سمینار و نشریه علمی داخلی، چاپ و ارائه مقاله و سخنرانی در بیش از 50 نشریه و کنفرانس معتبر بین‌المللی به زبان‌های انگلیسی، عربی و فرانسه و ترجمه  بیش از 30 کتاب جزء کارنامه او محسوب می‌شود. به این لیست بلند باید استاد ممتازی دانشگاه تهران، استاد نمونه کشوردر سال‌های 76-1375، چهره ماندگار کشور در سال 1381 و کسب نشان درجه یک دانش  هم اضافه کرد.

این روزها

فعالیت‌های داوری‌اردکانی بعد از انقلاب اسلامی و موضع‌گیری‌های فکری‌اش به مذاق برخی خوش نمی‌آمد. او در برهه‌هایی آماج نقدهای تند و بی‌محابا شد. اما هیچ‌گاه جانب اعتدال و نرم‌خویی توام با آشکار‌نویسی در قلمش را کنار نگذاشت. دو سال پیش در مراسمی که به بهانه 80 سالگی و با نگاهی به چهره علمی او برگزار شده بود، حضور چهره‌های سیاسی و علمی کشور از جناح‌های مختلف با اندیشه‌های مخالف و موافق نشان از این داشت که تلاش وی گرچه با مشقت همراه بود، بعد از سال‌ها به نتیجه رسیده است و وی هم‌اکنون به‌عنوان یک چهره شاخص فلسفی ایران مورد قبول وجوه مختلف علمی و سیاسی کشور است.

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی