صفحه اصلی
گفتگوی مفصل دکتر رضا داوری اردکانی با روزنامه اعتماد منتشر شد مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 12 خرداد 1397 ساعت 10:11

گره کار ما توسعه است

رئیس فرهنگستان علوم در آخرین مصاحبه مطبوعاتی خود با خبرنگار روزنامه اعتماد گفتگو کرده است. این گفتگو که در صفحه نخست روزنامه اعتماد نیز منعکس شده است، حاوی چند مسئله و نکته مهم است. پراهمیت ترین نکته این مصاحبه جایی است که داوری اردکانی درباره ماهیت علم و دین و با توجه به واکنش های متعدد به نامه کوتاه او درباره اسلامی سازی علوم انسانی صحبت می کند. در بخشی از آن فراز می گوید: «در شرایط کنونی بیش از آنکه به فکر علم اجتماعی دینی باشیم باید در فکر بنای یک نظم سالم و نگران فساد بر باد دهنده کشور باشیم. کسانی می‌گویند قبل از اهتمام به اصلاح امور باید علم اجتماعی دینی داشته باشیم. به دو نکته مضمر در این قول توجه کنیم: یکی اینکه گویی علم در اختیار همه گروه های مردم قرار دارد و آنها می توانند آن را به هر صورت که بخواهند در آورند و در هر راه که بخواهند به کار برند. دوم اینکه برای اصلاح امور ابتدا باید علمی بنا کرد و پس از آن که علم ساخته شد از روی علم، کارها را به صلاح آورد. از مطلب اول چیزی نمی گویم و چه بگویم جز اینکه همه کس نمی تواند و نباید در کار علم دخالت کند. اما مطلب دوم قابل تأمل است. اول از آن جهت که در تاریخ سابقه ندارد که مردمی بیایند علم به چیزی را که هنوز به وجود نیامده است تدوین کننذ و سپس از روی آن علم مثلاً نظام و جامعه مطلوب را بسازند. اگر منظور از علم اجتماعی دینی طرح یک نظام زندگی در غوغای غلبه مدرنیته کهنسال است باید به آن توجه کرد ولی تاکنون آنچه گفته اند اینست که علم اجتماعی دینی ممکن است وکسی که آن را نمی پذیرد مقصود کوشندگان راه اثبات علم دینی را درنمی یابد. اصلاً نزاع این نیست که آیا فلان علم ممکن است یا ممکن نیست. اگر هست باید آن را تدوین و تعلیم کرد. علم اجتماعی دینی می‌تواند ازاین جا آغاز شود که کسانی به طرح سازمان و روابط و مناسبات و اخلاق و شیوه زندگی یک جامعه‌ دینی بپردازند.» متن کامل این گفتگوی ده هزار کلمه ای را می توانید با کلیک بر روی لینک زیر بخوانید.

 

متن کامل گفتگو با روزنامه اعتماد

 

 
یادداشت محمدصادق معتمدی در روزنامه اعتماد مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
چهارشنبه, 09 خرداد 1397 ساعت 07:31

خط شعر و انديشه

نوشتن براي استادي كه افتخار حضور رسمي و آكادميك در محضرش را نداشتم، دشواري‌هاي خاص خود را دارد. مارتين هايدگر فيلسوف بزرگ آلماني مسير انديشه را كوره راه مي‌داند. در مشرب عرفان، سالك حقيقت بي‌مدد پير و مرشد از ظلمات و گمراهي در امان نخواهد بود. دكتر رضا داوري‌اردكاني بي‌مبالغه و زبان بازي معلم و راهنماي كوره راه انديشيدن است؛ در روزگاري كه هياهوي سياست و غوغاي تكنولوژي آسمان حيات علم و فرهنگ و هنر را غبارآلود ساخته دمي آسودن در سايه مصفاي پير خرد و اخلاق، گوهر و غنيمتي است كه فراچنگ هر رهگذري نشايد.

 
یادداشت حسين كلباسي اشتري در روزنامه اعتماد مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
چهارشنبه, 09 خرداد 1397 ساعت 07:29

آموزگار زمان

اگر بپرسند از آموزگاران چه بايد آموخت و اساسا آموزگار كيست و سخن او چيست يا چه بايد باشد، ظاهرا پاسخ به اين پرسش‌ها چندان دشوار نمي‌آيد و بي‌درنگ بسيارند كساني كه از مقام تعليم و تعلم و معلمان سخن مي‌گويند و به حرمت علم و عالم معترفند. بسياري از ما معلمان و آموزگاران‌مان را همواره مي‌ستاييم و اثر وجودي آنان را براي خود و ديگران متذكر مي‌شويم و چقدر اين سنت نيكويي است كه افراد و اقوام به سهم آموزگاران واقعي خويش تفطن داشته، غير از آداب معمول و تعارفات و تجليل‌ها، براي همسخني با آنان كوشش كنند. نوشته كوتاه حاضر در مقام تعريف و تمجيد از متفكر بزرگ زمانه ما يعني استاد دكتر رضا داوري اردكاني نيست.

 
بازنشر گفتگوی دو سال پیش رضا داوری اردکانی با خبرگزاری مهر مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
یکشنبه, 30 اردیبهشت 1397 ساعت 10:10

ایدئولوژی نباید جانشین فلسفه شود

رضا داوری اردکانی در زمستان 1395 پاسخ های مبسوطی به پرسش های خبرگزاری مهر درباره وضع فکری معاصر می دهد. در بخشی از این مصاحبه، خبرنگار به این نکته اشاره می کند که داوری اردکانی  دائما از افتادن اندیشه در دام ایدئولوژی برحذر می دارد. سپس اینگونه نتیجه می گیرد که آیا به جای دوگانه سازی و ایجاد تقابل میان فلسفه و ایدئولوژی بهتر نیست نسبت درست میان فلسفه و ایدئولوژی را تبیین کنیم؟ سپس سوال خود را اینگونه مطرح می کند: «آیا بهتر نیست به جای ایدئولوژی ستیزی از این سخن بگوییم که فلسفه چگونه می تواند مهار ایدئولوژی را به دست بگیرد؟» رئیس فرهنگستان علوم با اذعان به اهمیت سوال و فرصتی که برای برطرف کردن بعضی ابهام های پدید آمده از خواندن کتاب ها و نوشته هایش فراهم آمده مقدمتا می گوید: «من از همه کسانی که لطف می کنند و گزارش سخنرانی های مرا می نویسند و منتشر می کنند، سپاسگزارم اما چون گاهی مطلب، برداشت خاص نویسنده از گفته من است به آن استناد نباید کرد» او در پاسخ تفصیلی به پرسش خبرنگار می افزاید: « من هم می گویم باید به نسبت میان ایدئولوژی و فلسفه اندیشید. ولی شما خیال می کنید این کار آسان است و با صدور دستورالعمل انجام می شود.من اتفاقا در راهی هستم که شما می گویید. من ایدئولوژی ستیز نیستم، بلکه می گویم ایدئولوژی نباید جانشین فلسفه شود. زیرا ایدئولوژی دستور عمل سیاست است نه تفکر سیاسی و تاریخی. من هرگز از تقابل فلسفه با ایدئولوژی هم چیزی نگفته ام. زیرا وقتی نسبت ایدئولوژی با فلسفه معلوم نیست و این دو با هم متباین اند، از تقابل آنها چه بگویم؟ میان امور متباین، تقابل معنا ندارد. یکی از نکاتی که من در نوشته های خودم رعایت می کنم این است که سخن در جای خود بیاید. وقتی خواننده سخن متناسب با وضع مقام را مطلق تلقی می کند پیداست که نادرست و ناموجه بنماید. من می گویم بیایید ایدئولوژی را در جای خود قرار دهیم و البته دشواری این کار را هم می دانم زیرا تا وقتی بنیاد ایدئولوژی ها (اگر بنیادی داشته باشند) را درنیابیم نمی توانیم آنها را در جای خود قرار دهیم و در یافتن اساس ایدئولوژی ها یگانه شدن با جهان موجود است.مشکل بزرگ زمان ما به خصوص در جهان در حال توسعه این است که درباره تفکر با میزان ایدئولوژی حکم می شود، یعنی اینکه باید مبنا و ره آموز تشخیص مصلحت زندگی مردم باشد، تابع سلیقه های یکی و آنهایی می شود. در چنین شرایطی پیداست که جهان توسعه نیافته در سعی خود برای توسعه بیشتر ظواهر تجدد را در کنار هم بگذارد و در جهت قراردادن چیزها و کارها در جای خود که بسیار مشکل است برنیاید. اگر بتوانیم جایگاه و مقام امور و چیزها را دریابیم آن وقت ایدئولوژی در نسبت درست با فلسفه قرار می گیرد.» متن کامل این گفتگو را می توانید در لینک زیر بخوانید.

 

گفتگو درباره وضع فکری معاصر

 

 
سخنرانی در نشست «مواجهه سنت گرایان با مسائل فرهنگ معاصر» در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 29 اردیبهشت 1397 ساعت 08:48

سنت‌گرایان صد علم نیستند 

در ابتدا خوب است بدانیم که چیزی که از آن تحت عنوان سنت گرایی تعبیر می کنیم از کجا و کی به وجود آمده است. لفظ سنت گرایی در زمان رنسانس به وجود آمده است، اما پسوند «گرایی» را اولین بار آقای هوشیار استفاده کرد و دکتر آریان پور آن را گسترش داد. البته بنده اصلاً این لفظ را دوست ندارم و با آن تا به حال کنار نیامده ام؛ اگر چه امروزه از آن بسیار در کنار هر کلمه ای استفاده می شود. این تعبیر باعث شده تا ما سنت و مدرنیته را بد فهم کنیم.

 
سخنرانی در بیست و دومین همایش بزرگداشت ملاصدرا مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 29 اردیبهشت 1397 ساعت 08:46

فلسفه، پرستش و نیایش

به نظر من مسئله این نیست که فیلسوف نیایش می‌کند یا نمی‌کند، چون برخی فکر می‌کنند نیایش کار اهل ایمان و عشق و فلسفه کار اهل عقل است. زبان فلسفه، زبان آداب‌دانی و عقل است و این عقل بنیادی دارد که این آغاز، آغاز همه چیز مثل آغاز علم و وجود است. نکته‌ای که مهم است، این است که ما معمولاً به آنی که در ما اتفاق می‌افتد، توجه نداریم درحالی‌که همه چیز به آن ربط دارد. فیلسوف هم سخن فلسفی را از آنجا یاد می‌گیرد. برخی می‌پرسند آیا فلاسفه اهل نیایش و دعا هستند؟ در پاسخ باید گفت «برخی فیلسوفان الهی هستند و برخی هم الهی نیستند. در تاریخ فلسفه اولین کسانی که به نیایش توجه کردند، رواقیون بودند. آنها جمع دین و فلسفه را مطرح کردند. اساس نیایش این است که من، فقیر اِلی‌الله هستم.

 
پیام دکتر داوری اردکانی به همایش «فلسفه، دین و علم در زیست جهان اسلامی» در شهر وین مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
چهارشنبه, 23 اسفند 1396 ساعت 13:39

فلسفه اسلامی و ارتباط ایران و اروپا

بسیار خوشوقتم که فرصت یافته ام نکته ای چند در باب گذشته و آینده وضع میان‌فرهنگی فلسفه دوره اسلامی با تأکید بر تفاوت های این فلسفه با فلسفه استادان یونانی بنیانگذار فلسفه بیان کنم. کاش می توانستم در مجلس گرامی شما حاضر شوم و ملاقات به یاد ماندنی با پروفسور گئورگ اشتنگر را تجدید کنم و از محضر ایشان و دیگر استادان و صاحبنظران شرکت کننده در کنفرانس بهره مند شوم. می دانیم که فلسفه منشأ چه تحول بزرگی در تاریخ بشر بوده و اثر بزرگی در نزدیک شدن فرهنگ ها به یکدیگر و ظهور فرهنگ جهانی داشته است. درست است که اندیشه تاریخی در آغاز تفکر فلسفی جایی نداشته و در این اواخر و در دوره جدید ظاهر شده است اما فلسفه از آغاز، به زمان و تاریخ و فرهنگ تعلق داشته است. به آثار افلاطون و ارسطو نظر کنیم تا دریابیم که تفکر آنان اشکارا ناظر به پایدیای یونانی برای طرح بهترین نحوه زندگی در بهترین مدینه ممکن بوده است. اگر ارسطو گفت الهیات اشرف علوم است زیرا که بی سودترین آنهاست، نمی خواست بگوید که الهیات با وجود و زندگی بشر نسبت ندارد، بلکه نظرش این بود که کمال آدمی نه در سود و سودا، بلکه در گذشت از آنهاست. علم در نظر فیلسوف دانستنی های پراکنده و جدا از یکدیگر نیست، بلکه یک وحدت است و این وحدت از بالاترین تا پست ترین مراتب وجود را در بر می گیرد.

 
سخنرانی در نشست «ما و علوم انسانی» در پردیس دانشگاه علامه طباطبایی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
سه شنبه, 15 اسفند 1396 ساعت 08:04

تکلیف مان با علوم انسانی مشخص نیست

حدود بیست سال است که علوم انسانی به تدریج مسأله ما شده است. علوم انسانی مربوط به جهان مدرن است. این که ما جهان مدرن را تأیید نمی کنیم، یک چیز است اما اینکه جهان فعلی یک جهان مدرن است،  چیز دیگری است. به عنوان مثال ما سکولاریسم را قبول نداریم اما نظم جهان سکولار است، بنابراین اگر قرار باشد هر چیزی را قبول نداریم بگوییم وجود ندارد، گرفتاری ایجاد می شود. لذا یا چیزی که هست تصدیق و یا اگر نمی خواهیم باشد برایش چاره اندیشی می کنیم. در مواضع عمل وقتی بین دوراهی قرار می گیریم باید کاری را انجام دهیم که می توانیم انجامش ندهیم. من مطلقاً مجبور نیستم همانطور که مطلقاً مختار نیستم. مثلا بنده اختیار پرواز ندارم و یا مثلاً اختیار یک شبه دانشمند شدن را ندارم. جهان جدید امکان هایی دارد که با امکان های جهان قدیم متفاوت است. جهان جدید نظم معین، انسانی و دقیق ندارد ولی نظام های قدیم از نحوه ای از ثبات برخوردار بودند. آداب و رسوم، ترتیبات و نحوه معاش در جهان قدیم ثابت بود. امروز جوانی که ۲۰ ساله است در فضایی زندگی می کند که با فضای به دنیاآمدنش زمین تا آسمان فرق دارد. جهان در این ۲۰ سالی که او به دنیا آمده، دگرگون شده است. جهان مدرن، جهان نو شونده و متحول شونده است.

 
سخنرانی در افتتاحیه همایش گرامیداشت روز جهانی آینده مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
سه شنبه, 15 اسفند 1396 ساعت 08:00

هیچ زمانی برنامه هماهنگ توسعه کشور نداشته‌ایم

استاد دکتر رضا داوری اردکانی رئیس فرهنگستان علوم در افتتاحیه همایش گرامیداشت روز جهانی آینده، ضمن تشکر از آقای دکتر اسحقا جهانگیری معاون اول رئیس جمهوری و رئیس هیئت امنای فرهنگستان ها بابت تشریف فرمایی در فرهنگستان و حضور در جمع دانشمندان و نخبگان و نیز تشکر از آقای دکتر منصور غلامی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در ابتدای سخنان خود در مورد فرهنگستان علوم و سختار آن و نیز مرکز مطالعات علم و فناوری فرهنگستان علوم که بانی این همایش است توضیحاتی بیان کرد. دکتر داوری اردکانی در ادامه سخنانی با موضوع آینده ایراد کرد و بر ساختن آینده و تدوین برنامه توسعه هماهنگ تأکید نمود و گفت: در صورتی که آینده را نسازیم، اکنون را تکرار می‌کنیم.

 
پاسخ دبیرخانه هم‌اندیشی علم‌دینی به نامه رضا داوری اردکانی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
سه شنبه, 15 اسفند 1396 ساعت 07:53

ما چه می گوئیم؟

به نام خدا

دبیرخانه هم اندیشی علم دینی توسط جمعی از دانشجویان و طلاب که نزدیک به پانزده سال دغدغه «مطالعه نقّادانه و گفتگوی همدلانه» پیرامون «مساله علم دینی» و «پرسش از نسبت دین و علم»  را دنبال می‌کنند تشکیل شده و از سال ۱۳۹۵ آغاز به فعالیت کرده است. این دبیرخانه در تاریخ ۱۳۹۶/۱۰/۱۵ نامه‌ای خطاب به استاد ارجمند دکتر رضا داوری اردکانی ارسال کرد و در ضمن نامه از ایشان درخواست شده بود که یکی از شاگردان جوان خود را به دبیرخانه معرفی نمایند تا در نخستین نشست هم‌اندیشی علم‌دینی به تقریر دیدگاه ایشان در خصوص علم‌دینی بپردازد. این هم‌اندیشی ۹ تا ۱۱ اسفندماه ۱۳۹۶ و با حضور نمایندگان مؤسسات فعال در عرصه علم دینی و همچنین شاگردان جوان اساتید مطرح در این عرصه برگزار خواهد شد. دکتر داوری بزرگواری کرده و ترجیح دادند در ضمن نامه‌ای به بیان علت عدم مشارکت خود در این هم‌اندیشی بپردازند. دبیرخانه هم‌اندیشی علم‌دینی ضمن تشکر از بذل عنایت استاد و آرزوی بهروزی و سلامت برای ایشان، به رسم ادب، مطالبی را در پاسخ به نامه ارزشمند ایشان تقدیم می‌کند که به پیوست تقدیم می‌شود.

دبیر هم‌اندیشی علم‌دینی

علی محمّدی

۱۳۹۶/۱۲/۷

 
<< شروع < قبلی 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 بعدی > انتها >>

صفحه 4 از 27