صفحه اصلی
یادداشت سيد عبدالجواد موسوي در روزنامه اعتماد مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 23 مهر 1397 ساعت 11:26

تنهايي يك متفكر

در تازه ترين شماره مجله نامه فرهنگستان علوم ماحصل ميزگردي منتشر شده است كه خواندنش براي همه كساني كه به مباحث نظري علاقه مندند و در ضمن مسائل امروز ايران نيز براي شان مهم است خالي از لطف نيست؛ البته اين مجله در دسترس همگان نيست اما ظاهرا مطالب اين ميزگرد اينقدر اهميت داشته كه برخي از مطبوعات به آن پرداخته اند و برخي از خبرگزاري ها از جمله خبرگزاري مهر متن كامل آن را منتشر كرده اند. سخن گفتن درباره مسائل مطرح شده در آن ميزگرد در اين يادداشت كوتاه ميسر نيست. مختصر و مفيدش اينكه چندي پيش دكتر رضا داوري اردكاني يادداشت كوتاهي نوشته بود درباره عدم امكان ديني شدن علوم انساني؛ يادداشتي كه سر و صداي بسياري به پا كرد و دكتر داوري را بر آن داشت به تفصيل منظورش را توضيح دهد. مثل هميشه نه آن يادداشت كوتاه درست فهم شد و نه آن توضيحات تفصيلي. به قدر سر سوزني اگر معتقد بودم توضيحات دكتر داوري مي تواند موثر واقع شود با خواندن اين ميزگرد متوجه شدم در زمانه ما گوشي براي شنيدن وجود ندارد. بزرگواراني كه در اين ميزگرد حضور دارند از نام آوران حوزه فكر و فرهنگند. اهل فضل و علم. با اين حال گاه برخي از آنها سوال هايي مي پرسند كه تفاوت چنداني با سوالات ژورناليست هاي كم سواد تازه كار ندارد. سوالاتي كه فيلسوف صبور و پرحوصله مارا نيز به ستوه مي آورد تا آنجا كه مجبور مي شود صراحتا بگويد: در آغاز انقلاب تنها بودم و به تدريج تنها تر شدم و اكنون از هميشه تنها ترم! نمي دانم دوستان اهل فضل اين جملات را با چه گوشي شنيده اند اما اميدوارم تنهايي جناب داوري را امري عاطفي تلقي نكرده باشند و بدانند اين تنهايي مستلزم تفكر است. آن كه بي پرواي خوش آمد اين و آن سخن نابهنگام مي گويد تنهايي فرجام محتوم اوست. او نمي خواهد با به رخ كشيدن تنهايي اش عواطف ديگران را برانگيزد بلكه مي خواهد بگويد تفكر فرجامي جز تنهايي ندارد. اميدوارم دست كم اين سخن درست فهم شود.

 
مقاله دوم کتاب خرد و توسعه با یک اشتباه منتشر شده است مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 23 مهر 1397 ساعت 11:23

اصلاح یک اشتباه نگارشی

به استحضار علاقمندان آثار استاد دکتر رضا داوری اردکانی می رساند که در مقاله سوم کتاب خرد و توسعه که با عنوان «خرد و توسعه نیافتگی» در صفحات 55 تا 66 منتشر شده است، نام مجتهد مبارز «حاج آقا نورالله اصفهانی» به اشتباه « حاج آقا روح‌الله اصفهانی» ذکر شده است. از عموم مخاطبان آثار رئیس فرهنگستان علوم خواستاریم که اشتباه فوق را در کتاب تصحیح فرمایند.

 
جدیدترین سخنان استاد دکتر رضا داوری اردکانی درباره اسلامی‌سازی علوم انسانی منتشر شد مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
سه شنبه, 17 مهر 1397 ساعت 13:23

تجدد، علوم انسانی و توسعه

جدیدترین شماره مجله علمی تخصصی نامه فرهنگستان علوم منتشر شد. فصل نخست مجله با عنوان «تاملات علوم انسانی» مهمترین بخش مجله است. در این بخش ابتدا مقاله‌ای از رضا داوری اردکانی رئیس فرهنگستان علوم و مدیرمسئول نامه فرهنگستان علوم با عنوان «مدعیان و منتقدان علم دینی با هم قرابت دارند» آورده شده است. در این مقاله داوری اردکانی با اشاره به واکنش‌هایی که پس از نامه کوتاهش درباره امتناع علم دینی برانگیخته شده می‌نویسد: «ملامت‌گران مرا ملامت می کنند که چرا به جای ناسزاگویی به مدعیان علم دینی کوشیده ام که ببینم معنی حرف هایی که می زنند چیست. از عجایب اینکه آنها با هر کس بحث می کنند می‌گویند چرا دریافت و تلقی خود را از علوم انسانی اسلامی نمی گویی و زبان تحقیر و توهین می‌گشایی. من توهین و تحقیر نکرده ام و وقتی می پرسند از علوم انسانی اسلامی چه درمی یابی عرض می کنم هیچ و وقتی معنایی درنمی یابم چه حکمی می توانم بکنم و چه حقی دارم ناسزا بگویم. مگر اینکه همین انکار ناسزاگویی تلقی شود. مدعیان دینی کردن علوم اجتماعی و کسانی که اخیراً مرا ملامت کرده اند با هم قرابت ها دارند و شاید همین نزدیکی آنها را بر ضد من برانگیخته باشد.» اشاره داوری اردکانی به ملامت‌گران، احتمالا به روشنفکران دینی بازمی‌گردد. او درباره این دسته از افراد معتقد است: «آنهابه وجه نظری و عملی قضیه کاری ندارند و به معنی اسلامی کردن دین فکر نمی کنند بلکه صرفاً از موضع سیاسی با طرح علوم انسانی دینی مخالفند یعنی مخالفتشان عملی است و بیش از این مخالفت سیاسی و عملی حرفی ندارند که بزنند و با اینکه مدعیند که با تدریس فصلی از فلسفه علم غلغله در «هفت گنبد دانشگاه» افکنده اند (چه نارسیسیسم زشت و آمیخته به حقارتی) از شرایط پیدایش علم و شأن تاریخی و کارکرد آن بی خبرند و از علوم اجتماعی نیز بهره ای ندارند. کسانی که شأن و مقام تاریخی علم را نمی شناسند در باب علم دینی جز حرف های مشهور چه حرفی دارند که بزنند.» اما این مقاله با همه حرف‌های جدیدی که دارد خود در حکم یک مقدمه برای مطلب بسیار پراهمیت‌تری است. مطلب بعدی با عنوان «علوم انسانی راهنما و راهگشای توسعه است» که در قالب میزگردی با حضور رضا داوری اردکانی، سید مصطفی محقق‌داماد، غلامحسین ابراهیمی دینانی، احمد احمدی، رسول جعفریان، سید محمد قاری سیدفاطمی منتشر شده است، مهم‌ترین مطلب شماره چهارم مجله نیز به شمار می‌رود. ناگفته گذاشته نشود که بخش قابل توجهی از این میزگرد به سخنان رضا داوری اردکانی اختصاص داده شده است. این کار دو دلیل عمده داشته است: یکی اینکه داوری اردکانی بیشترین تاملات را در زمینه تولید علم و علم دینی داشته و دیگر اینکه در زمان برگزاری میزگرد، نامه‌ای از او منتشر شده که در آن بحث در باب اسلامی‌سازی علوم انسانی را بحثی بی‌نتیجه ارزیابی کرده است. ظاهرا این نامه که بازتاب‌های زیادی با خود داشته، اشتیاق بحث در این مورد را به میان اعضای گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم نیز کشانده است و به درخواست این گروه، داوری اردکانی پاسخگوی سوال‌ها و مسئله‌های مطروحه توسط اعضا شده و به دلیل حساسیت موضوع بخش زیادی از میزگرد را دربرگرفته است. میزگرد با چند سوال و جواب کوتاه با مرحوم احمدی آغاز می‌شود و سپس تجربه تحقیق رسول جعفریان درباره تصور تاریخی که از علم وجود داشته به بحث گذاشته می‌شود. سپس سوالات متوجه رضا داوری اردکانی می‌شود و او به عنوان مقدمه اشاراتی به دیدگاه‌های خود می‌کند. بعد از آن دوباره نوبت به رسول جعفریان می‌رسد که درباره علم و دین اظهارنظر کند و در گام بعدی محقق داماد و سیدفاطمی پاسخگوی چند سوال از منظر فقهی و حقوقی می‌شوند. این روند تا انتها ادامه پیدا می‌کند و مباحث خوبی بین جعفریان و داوری اردکانی درمی‌گیرد.  متن کامل یادداشت و میزگرد را می‌توانید از لینک‌های زیر دریافت و مطالعه کنید

 

مقاله «مدعیان و منتقدان علم دینی با هم قرابت دارند»

 

 

میزگرد «علوم انسانی راهگشای توسعه است»

 

 
یادداشت مریم کامیاب در روزنامه سازندگی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
چهارشنبه, 04 مهر 1397 ساعت 08:53

توسعه به مثابه یک ضرورت و نه یک انتخاب

جدیدترین کتاب رضا داوری اردکانی رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. کتاب «خرد و توسعه» که مانند دیگر آثار چند سال اخیر فیلسوف معاصر ایرانی در انتشارات سخن منتشر شده است، حاوی بیست و پنج مقاله و مصاحبه با موضوعیت های متنوع است که محوریت مشترک همه آنها تامل عقلانی در امور فرهنگی و اجتماعی و سیاسی با نظر کردن در وضعیت توسعه نیافتگی است. وضعیتی که رضا داوری اردکانی در چند سال اخیر تلاش کرده با عینک خرد سیاسی به آن بنگرد. او چنانکه در مقالات متعدد این دفتر اذعان کرده، معتقد است که خودآگاهی به وضعیت توسعه نیافتگی یکی از ضروریاتی است که غفلت از آن موجب خسران و تداوم وضع کنونی است.

 
انتشار مقاله جدید رضا داوری اردکانی در نشریه فرهنگستان علوم مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 13 مرداد 1397 ساعت 10:25

تأملی در باب هوش و خرد و نسبتشان با زمان

یادداشت ها و سرمقاله‌ هایی که رضا داوری اردکانی برای نشریه فرهنگستان علوم در چند سال اخیر نوشته است، به اذعان خود او بیشتر درباره علم بوده و کمتر به وضع و مقام خرد و نسبتش با علم نظر شده است. رئیس فرهنگستان علوم در در سرمقاله شماره شصت و ششم این نشریه نیز صرفاً نظری به خرد در زمان کنونی انداخته تا هم به قول خودش حق صحبت هفتاد ساله با فلسفه را ادا کرده باشد، هم تذکر دهد که اگر خرد رو نهان کند، کار جهان و زندگی آدمی به خطر می افتد. زیرا علم و تکنولوژی به آینده زندگی و مصلحت آدمیان و غم و شادی آنان کاری ندارند و به این جهت است که علم به پشتوانه خرد نیاز دارد و اگر از حمایت و همراهی آن محروم شود نظم درونش دستخوش اختلال می شود و چه بسا که در راه ویرانگری قرار گیرد. متن سرمقاله استاد دکتر رضا داوری اردکانی را از لینک زیر می توانید مطالعه کنید

 

تاملی در باب هوش و خرد و نسبتشان با زمان

 
سخنرانی در مراسم چهلمین روز درگذشت مرحوم دکتر احمد احمدی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
یکشنبه, 31 تیر 1397 ساعت 08:20

تواضع و وظیفه‌شناسی دو ویژگی بارز مرحوم دکتر احمدی بود

رئیس فرهنگستان علوم تواضع و وظیفه‌شناسی را از امتیازات بارز دکتر احمدی دانست و گفت: نمی‌توانم بگویم با هر چه کردند و هر چه گفتند موافقم اما می دانم که مرحوم دکتر احمدی هر چه گفت و کرد با نیت خیر بود. دکتر رضا داوری اردکانی در مراسم چهلمین روز درگذشت حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر احمد احمدی که هفته گذشته در تالار فردوسی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد، تحمل مرگ دوست در هر سن و سال را بسیار مشکل توصیف کرد و گفت: ما در سنت گرامی اسلام یاد اموات را گرامی می‌داریم و به نیکی از آن‌ها یاد می‌کنیم، اما ذکر خیر دکتر احمدی حکایت از بزرگی شأن و قدر آن مرحوم داشت.

 
انتشار مقاله تازه ای از رضا داوری اردکانی در خبرنامه فرهنگستان علوم مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
چهارشنبه, 30 خرداد 1397 ساعت 11:49

نسبت ما با علم چیست؟

در حاشیه مجمع عمومی فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران بحثی پیرامون علم و پژوهش درگرفت که با محوریت سخنان استاد دکتر رضا داوری اردکانی مورد توجه قرار گرفت. رئیس فرهنگستان این بحث را در تاملات جاری خود ادامه داد و متن سرمقاله خبرنامه شماره شصت و پنجم را به این موضوع اختصاص داد. داوری اردکانی در این سرمقاله به پربحث ترین مسائلی که می توان درباره وضعیت علمی کشور و مهم تر از آن نسبتی که وضع کشور با علم دارد پرداخت اشاره و آنها را مورد مداقه قرار می دهد. او در بخشی از این مداقه خود اذعان می کند: « ار علم در این زمان، کار کشور است و باید برنامه ای در تناسب با امور دیگر و در جهت تحقق اراده به صلاح کشور داشته باشد. دانشمندان هم دانشمندان کشور و راهنمایان قوم و پاسداران خردند و باید به سرنوشت مردم و آینده کشور خویش توجه داشته باشند و نباید راضی شوند که علم و پژوهش و دانشگاه در مقاله سازی خلاصه شود زیرا در این صورت دانشگاهیان خود به خود در مسابقه ای وارد می شوند که به درستی نمی دانند برای چه در آن شرکت می کنند و حاصلش چیست وگرنه هر کس در هر جا پژوهش می کند گزارش پژوهش را به صورت مقاله می نویسد. مقاله حاصل کار پژوهش است نه غایت آن. مهم اینست که این گزارش پاسخی به مسائل زمان و راهگشا و کارساز کار جامعه باشد. درست بگویم دانشگاه باید کانون دانش و پژوهش و جایگاه تجلی روح و نشاط فرهنگ و حقیقت طلبی باشد و نه صرفاً کارگاه تولید مقاله. تکرار می کنم چاپ و انتشار مقاله نتیجه و حاصل پژوهش و فرع آن است. فرع و نتیجه و حاصل را با غایت اشتباه نکنیم. اگر این فرع مقصد و مقصود باشد، علم از دیگر شئون جامعه یعنی از اقتصاد و فرهنگ و مدیریت و کشاورزی و کار و تولید جدا می شود. به این جدایی باید فکر کرد» متن سرمقاله استاد دکتر رضا داوری اردکانی را می توانید از لینک زیر دریافت و مطالعه کنید.

 

علم و کشور

 

 
یادداشت حامد زارع در روزنامه سازندگی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
یکشنبه, 20 خرداد 1397 ساعت 08:14

رضا داوری اردکانی: جشن تولد 85 سالگی

سالهاست که رضا داوری ارداکانی می خواند و می نویسد و می اندیشد. همین روزها است که وارد هشتاد و پنج سالگی می شود اما جهد جوانانه او که امروز و پس از پنجاه سال به ایستگاه توسعه نیافتگی رسیده است همچنان تداوم دارد. گذشته از خوش اقبالی ما که می توانیم سربلند باشیم و گردن افراشته از هم عصری خود با یک فیلسوف آینده نگر و دقیق النظر سخن بگوئیم، از خوش وقتی زمانه نیز باید سخن به میان آوریم که امکان ها و امتناع های درونی خویش را از زبان متفکری تاریخی می شنود. داوری اردکانی اگر چه از فارابی تا هایدگر و از همچنین فلسفه اسلامی تا فلسفه آلمانی را در طی طریق پنجاه ساله خود اجتهاد کرده است، اما اینک بیش از آنکه یک فیلسوف ملاسیک نظیر غلامحسین ابراهیمی دینانی باشد، یک مجتهد خبره در علوم اجتماعی ماست. درست به همین دلیل است که بیست سال اخیر بیش از آنکه در کار تمجید عقل مجرد باشد، در کار تمهید شرایط بسط عقلانیت در جامعه بوده است. داوری اردکانی نه همچون سید حسین نصر در میدان جاذبه سنت فروافتاده و تجدد را جادوی سنت فروخته است و نه همچون عبدالکریم سروش چشم بر امکانات سنت فروبسته و خود را به نوگرایی و نوسازی سپرده است. داوری در مسیری راه می پیماید و به عبارت صحیح تر راه می سازد که در آن گذار از وضع کنونی که با مفهوم توسعه نیافتگی آن را شناسایی می کند، امکان سنجی می شود. پرمبرهن است که توسعه نیافتگی به عنوان یکی از مفاهیمی که جای طرحی در فلسفه ندارد و تنها در علوم اجتماعی مدرن تکوین می یابد، خود نشان روشنی از رشد چشمگیر اندیشه داوری در استخلاص از دام فلسفه محض و رصد افق های آینده با ابزار علم جدید است. با این تفاسیر باید او را از یک منظر مصداق بارز نگاه بین الاذهانی به علوم انسانی – و نه علوم اسلامی- و از منظری دیگر تمثال توجه به خویشتن – و نه بازگشت به خویشتن- دانست که با درآویختن با پارادایم های تکراری سنت و تجدد و بن بست ها و کج راهه های ناشی از آن، به ضرورت توسعه می اندیشد و توسعه نیافتگی را زمان آشفته و فضای تاریک جهان معاصر می داند. داوری در میانه دهه نهم خویش صریح تر از هر زمان دیگری می گوید: « اکنون توسعه یک ضرورت است، ضرورت برای ماندن و نجات آینده.»

 
یادداشت بیژن عبدالکریمی در کانال شخصی‌اش مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 12 خرداد 1397 ساعت 10:11

تفکر چیست، متفکر کیست؟

عزیزان بسیاری، در مراتب گوناگون، در مقام اندیشمند و متفکر در صحنه حیات اجتماعی ما حضور داشته، چشمان بی‌شماری را به سوی خویش معطوف ساخته‌اند و فضای فکری و فرهنگی جامعه کنونی ما را شکل داده و می‌دهند. عموماً چنین پنداشته می‌شود که معرفت حاصل صرف فعالیت-های منطقی و ذهنی بشر است و درستی نتیجه حاصل کاربرد درست قوای ذهنی و اِعمال صحیح اصول، قواعد و روش های مناسب شناخت، همچون اصول و قواعد منطق یا روش های تجربی است. حتی اگر چنین تلقی‌ای نیز از تفکر در جامعه ما مورد قبول و پذیرش عام باشد امری میمون و مبارک است. اما به نظر می‌رسد در روزگار ما و در جوامعی همچون جامعه ما حقیقت و تفکر نه اموری انکشافی، بلکه اموری تولیدی و قراردادی است و کثرت هوادران و طرفداران یا تعداد فالوور (دنبال‌کنندگان) کانال‌ها و گروه‌های افراد، هم‌سویی و پیروی از فضاهای عمومی و تبعیت از مفروضات مشترک و تردیدناپذیر جامعه و نیز بلندی صدا و خشونت در گفتار و استفاده از انگ‌ها و برچسب‌ها و خودارجاعی، و خویش و باورهای خویشتن را معیارهای حق و باطل دانستن را می‌توان نشانه‌ای از تفکر و حقانیت دانست! اما این همه همان اموری است که هرگز در اندیشه، آثار و سلوک فردی و اجتماعی رضا داوری اردکانی دیده نشده است.

 
توضیحی درباره گفتگوی روزنامه اعتماد با دکتر داوری اردکانی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
چهارشنبه, 09 خرداد 1397 ساعت 12:22

توضیحی درباره گفتگوی با روزنامه اعتماد

امروز مصاحبه مفصلی که استاد دکتر رضا داوری اردکانی چندی پیش با روزنامه اعتماد انجام داده بود منتشر شد. با تشکر از آقای آزموده که مسئولیت انجام مصاحبه و تدوین آن را بر عهده گرفته بود، به نظر می رسد تیتر مناسبی برای این مصاحبه انتخاب نشده است. دیدن «افسردگی روشنفکری نیست» این پرسش را پیش می آورد که مگر کسی افسردگی را روشنفکری دانسته است که انکارش لازم باش؟ این عنوان را احتمالا با دیدن جمله هشدارآمیز داوری اردکانی مبنی بر اینکه «به هوش باشیم که اصحاب ایدئولوژی های افسرده و پژمرده را روشنفکر نخوانیم» برگزیده¬اند. ضمن عرض تشکر از حسن نظر و لطف مسئولان روزنامه گرامی اعتماد در اختصاص دادن صفحه اول آن روزنامه به این مصاحبه، یادآور می شود که یادداشت «شعر و اندیشه» نوشته آقای محمدصادق معتمدی بوده که ظاهراً آقای دکتر عبدالکریمی آن را به روزنامه فرستاده اند.

 

با احترام و امتنان

دفتر ریاست فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران

 
<< شروع < قبلی 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 بعدی > انتها >>

صفحه 2 از 26