صفحه اصلی
مقاله منتشر شده در شماره ششم مجله نامه فرهنگستان علوم، زمستان 1398 مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
سه شنبه, 29 بهمن 1398 ساعت 09:18

 

 

چرا نسبت آدمی با علم نسبتی دشوار و پیچیده است؟

علم و ارزش

 

1- یکی از مسائل مهم در همه جهان و مخصوصاً در کشوری مثل کشور ما اینست که علم در چه وضع است و چه می‌کند و به کجا می رود؟ رای و نظر شایع و غالب اینست که علم مشکلی ندارد و آموزش و پژوهش توسعه کافی یافته و بعضی شئون آن شاید بیش از حد انتظار پیشرفت داشته است. این سخن به یک اعتبار نادرست نیست. ما دانشمندان بزرگی داریم که صاحب آثار و مقالات علمی در سطح علم جهانند و بعضی از آنان همه عمر گرانمایه خود را در راه علم صرف کرده‌اند و صرف می‌کنند ولی تکلیف ما با علم روشن نیست و نمی دانیم از آن چه می خواهیم و با آن چه باید بکنیم و معمولاً جای علم را صرفاً در کتاب ها و مقالات و کلاس های درس دانشگاه می دانیم البته کارهای خوبی هم در حوزه دانش بنیان انجام شده است اما بنای سیاست علم ما همچنان بر مقاله شماری است یعنی هنوز متوجه نشنیده ایم که علم جدید مجموعه ای از معلومات و کتب و مقالات نیست بلکه عضوی و جزئی از پیکر و وجود جامعه یا بهتر بگویم شأنی از جهان جدید و متجدد و البته متناسب با مرتبه پیشرفت در تجدد است و اگر در این جایگاه نباشد اثری که باید از آن ظاهر نمی شود و بی ثمر می ماند.

 
گفتگوی با خبرگزاری ایکنا؛ شنبه 26 بهمن 1398 مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 28 بهمن 1398 ساعت 09:31

بهره بسیار اندک جهان توسعه‌نیافته از خرد سیاسی به دلیل نبود فلسفه است / فلسفه با مصلحت‌بینی دست‌کاری نمی‌شود؛

رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران ضمن تأکید بر اینکه نباید از فلسفه توقع استخراج دستورالعمل در باب علم، فرهنگ و تربیت داشت، بیان کرد: اکنون جهان توسعه‌نیافته چون فلسفه ندارد، بهره‌اش از خرد سیاسی بسیار اندک و گاهی هیچ است. به این جهت نه مستبد این جهان‌واره چندان قدرت استبداد دارد و نه دموکرات‌مآبش معمولاً چیزی از آزادی سیاسی می‌فهمد. او هم می‌تواند خشن، خودرأی و تهمت‌زن باشد؛ این عیب‌ها همه فرع دوری از تفکر است .

به گزارش ایکنا، رضا داوری‌اردکانی، از فیلسوفان و متفکران شهیر ایران است که اکنون ریاست فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران را برعهده دارد. این استاد ممتاز و چهره ماندگار سال‌ها سابقه تدریس فلسفه دارد و آثار متعددی را همچون «خرد سیاسی در زمان توسعه‌نیافتگی»، «مسائل تاریخی و قدرت سیاست»، «علم، اخلاق و سیاست»، «فرهنگ، فلسفه و علوم انسانی»، «هیدگر و گشایش راه تفکر آینده» و «فلسفه و آینده‌نگری» به رشته تحریر درآورده است.

از جمله مسائلی که داوری‌اردکانی طی این سال‌ها بیشتر روی آن تمرکز داشته و دغدغه فکری این فیلسوف بوده، وضعیت تفکر در ایران کنونی است. به گفته خود وی، حداقل از ۳۰ سالگی تاکنون به وضعیت تفکر در ایران اندیشیده است. به منظور بررسی عمیق‌تر مسئله تفکر و فلسفه اسلامی با ایشان به گفت‌وگو نشستیم و قدری در باب وضعیت کنونی فلسفه اسلامی، نسبت آن با مدرنیته، میراث قابل استفاده فلسفه اسلامی، علت به وجود آمدن تحولات مهم در غرب و ... سخن گفتیم؛ در ادامه مشروح این مصاحبه از نظر می‌گذرد؛

 
داوری اردکانی؛ غرب ستیز یا غرب اندیش؟ مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 19 بهمن 1398 ساعت 12:41

یادداشتی از محمد زارع شیرین کندی؛

به گزارش خبرنگار مهر، چندی پیش مجله اندیشه پویا یادداشتی در نقد نظریات رضا داوری اردکانی منتشر کرد که با واکنش تعدادی از روزنامه نگاران و شاگردان وی مواجه شد؛ پس از آن سردبیر این نشریه مجدداً به این واکنش‌ها پاسخ داد و انتقادات و نظرات خود را بسط داد. در ادامه این واکنش‌ها و نظرات، محمد زارع شیرین کندی، فارغ التحصیل رشته فلسفه دانشگاه تهران و عضو هئیت علمی بنیاد دایره المعارف اسلامی یادداشتی در دفاع از مواضع و نظریات داوری اردکانی نوشته که این یادداشت در اختیار خبرگزاری مهر قرار گرفت؛ در ادامه این یادداشت را می‌خوانید.

اخیرا از استاد دکتر رضا داوری اردکانی پرسیده‌ شده است که چرا تغییر و دگردیسی در تفکرش را به صراحت بیان نمی‌کند. پرسندگان که از او با صفات و عناوینی کهنه و منسوخ مانند «غرب ستیز»، «تجددستیز»، «روشنفکرستیز»، «لیبرال ستیز» و «علم ستیز» یاد کرده‌اند، گفته‌اند که داوری زمانی دشمن سرسخت غرب و تجدد و توسعه و تکنیک و لیبرالیسم و روشنفکری بوده، و نیز زمانی «ایدئولوگ اسلامی و انقلابی و تجددستیز» و «ایدئولوگ انقلاب اسلامی» بوده‌است ، اما اکنون طرفدار توسعه شده‌ و از توسعه سخن میگوید و می‌نویسد و توسعه هم لزوما از مظاهر غرب و تجدد است . چرا او از ابراز آشکار این تغییر در اندیشه اش امتناع می ورزد؟ نخست باید گفت که ستیز کردن و خصومت ورزیدن با اموری مانند غرب و تجدد و علم و تکنیک که سراسر عالم را فرا گرفته‌اند کاری است کودکانه نه فیلسوفانه و متفکرانه. داوری کسی است که از قبل از انقلاب با تفکر و شعر و ادبیات انس و الفت داشته و در دانشگاه فلسفه غرب از جمله فلسفه اگزیستانس و پدیدارشناسی تدریس می‌کرده است. بعید است چنین کسی با غرب و تجدد و توسعه ستیز سطحی ایدئولوژیک داشته باشد. می‌گویند اگر دشمنی نورزیده ، چرا در آثاری که در سالهای آغازین انقلاب نوشته ذات و باطن غرب و تجدد و توسعه و لیبرالیسم را عبارت از بشرانگاری ، موضوعیت نفسانی، انانیت ،دوری از حق، اعراض از تفکر حضوری و معنوی و سلطه و استیلا دانسته و از غرب و گزینش محصولات غربی مانند دموکراسی ، صنعت، حقوق بشر و روشنفکری دفاع نکرده است. داوری، همان طور که بارها نوشته است، از ذات و ماهیت امور پرسیده و بحث‌هایش فلسفی و در ساحت فطرت ثانی بوده است . بحث فلسفی از امور یادشده و بیان فلسفی ذات و ماهیت آنها لزوما به معنای خصومت و دشمنی با آنها نیست. تاریخ پرسش از ذات و ماهیت اشیا و امور به آغاز فلسفه، به زمان سقراط و افلاطون ، بازمی‌گردد.

 
باید به سخن مردم گوش دهیم؛ گفتگوی روزنامه ایران با دکتر داوری اردکانی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 19 بهمن 1398 ساعت 12:26

مهسا رمضانی

خبرنگار‌
اهل «اردکان» است، شاید دلیل ناگزیرش از اندیشیدن به سیاست، خاصیت زادگاهش باشد. همواره از سیاسی بودن پرهیز دارد اما در عین حال معتقد است که هر سخنی باید نسبتش را با سیاست روشن کند. در جشن تولد هشتادسالگی‌اش، او خود نسبت اش را با سیاست چنین تبیین می‌کند: «من سیاست می‌نویسم اما سیاسی نیستم. همیشه با سیاست سروکار داشته‌ام اما سروکارم، سروکاری فکری بوده است». دغدغه‌مندی او در خصوص سیاست را می‌توان در آثارش هم ردیابی کرد؛ «خرد سیاسی در زمان توسعه‌نیافتگی»، «علم، اخلاق و سیاست»، «سیاست و فرهنگ»، «فلسفه، سیاست و خشونت»، «سیاست، تاریخ، تفکر» و... گویی هر موضوعی برای او در نهایت با سیاست گره می‌خورد. اما او به ما متذکر می‌شود: «اینها سیاست و حرف سیاسی نیست بلکه حاصل اندیشیدن به سیاست است». وقتی از رضا داوری‌اردکانی، چهره ممتاز فلسفه و رئیس فرهنگستان علوم، درباره «حال ما ایرانیان از نگاه یک فیلسوف» پرسیدیم باز به حال و روز سیاسی اکنون جامعه و مردم ارجاع داد و نقش «خرد سیاسی» در شادی ایرانیان را متذکر شد: «ما که گرفتار قحط دانش و خرد و تدبیر نیستیم اما شاید خردی که باید منتشر و ساری در جامعه و حلال مشکلات و مسائل سیاست و زندگی مردم باشد از ما رو نهان کرده باشد و به این جهت اشخاص و جناح‌ها و احزابی که در عمل با سیاست سر و کار دارند بیشتر حرف‌های رؤیایی عجیب می‌زنند و گاهی مقصدی را که در سیاست دنبال می‌کنند مقصد سیاست نیست و اگر هم باشد کسی راهش را نمی‌داند. در این شرایط، داشتن حال خوب و خوش، قدری دشوار است.» اما با این حال، نمی‌توان او را «فیلسوف ناامید» توصیف کرد؛ «گرچه کارها دشوار شده است اما من نومید نیستم و فکر می‌کنم اگر سیاست بتواند به مردم اعتماد کند و راهی برای گفت‌‌وگو با آنان بیابد و عزم اصلاح داشته باشد، در رفع بسیاری از مشکلات موفق می‌شود

 
فرهیختگان؛ داوری به وبر توجه پیدا کرده اما هایدگر را کنار نگذاشته مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
شنبه, 09 آذر 1398 ساعت 12:56

به گزارش فرهیختگان، در ادامه سلسله گفت‌و‌گوها در‌مورد موضع دکتر رضا داوری‌اردکانی در باب علم دینی و جامعه اسلامی با سید‌حسین شهرستانی، مدیرگروه حکمت هنر پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی به گفت‌و‌گو نشستیم. شهرستانی با نقد دیدگاه قاسم پورحسن و عبدالحسین خسروپناه در باب علم دینی به تشریح دیدگاه دکتر داوری در این زمینه پرداخته است. او معتقد است دکتر داوری دچار نوعی شیفت پارادایمی از هایدگر به وبر شده‌ است، اما این به این معنی نیست که کاملا هایدگر را کنار گذاشته باشد. در ادامه مشروح گفت‌و‌گوی ما با این پژوهشگر فلسفه و ادبیات از محضرتان می‌گذرد .

 
یادداشت رضا داوری اردکانی به مناسبت درگذشت فضل الله رضا مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
سه شنبه, 05 آذر 1398 ساعت 08:12

باسمه  تعالی

درگذشت استاد بزرگ و دانشمند و ادیب نجیب آقای پروفسور فضل الله رضا ضایعه ای است که تدارکش آسان نیست زیرا پروفسور رضا واجد صفاتی بود که جز در وجود نوادر جمع نمی شود. او که بیشتر عمر طولانی و پربرکت خود را در خارج از ایران گذراند، درد غربت را با رجوع به شعر و ادب و انس با زبان فارسی درمان می کرد. وقتی که با شهرت علمیش به وطن بازگشت و رئیس دانشگاه صنعتی شد و سپس به ریاست دانشگاه تهران رسید، در میان استادان هم کم و بیش این نگرانی وجود داشت که ایشان با محیط و شرایط مدیریت در ایران آشنا نباشد و چه بسا بخواهد به همان شیوه ای عمل کند که در اداره دانشگاه های اروپا و امریکا معمول است ولی چون با روح ایران آشنا بود، دیدیم که خردمندانه عمل کرد. یکی از کارهای مهمش که کمتر به اهمیت آن پی بردند و احیاناً در آن چون و چراها کردند، اعطای درجه دانشگاهی به مدرسان و دانشگاهیان نامداری بود که بر حسب مقررات اداری شرایط رسمی احراز مقام دانشیاری و استادی نداشتند. پروفسور رضا احترام دانش و ملاک دانشمندی را بر رعایت مقررات و رسوم اداری ترجیح داد و به بزرگانی چون محمدتقی دانش پژوه، احمد فردید، محمدابراهیم باستانی پاریزی و ایرج افشار و ... درجه استادی و دانشیاری داد و راستی چه بد بود که بگویند دانشگاه تهران چنین کسانی را از رسیدن به مقام دانشگاهی بازداشته است. دانشمندی که با فرهنگ و ادب انس داشت، قدر دانشمندان و صاحبنظران را نیز خوب دانست. کاش امثال او در میان ما فراوان بودند.از خوشوقتی های من یکی اینست که وقتی فرصت مطالعاتیم را در پاریس می گذراندم و ایشان سفیر ایران در یونسکو بودند توفیق ملاقاتی دست داد. اولین جمله ای که به من گفت این بود که «شاعران در زمانه عسرت» را خوانده ام. من غرق حیرت شدم که چگونه رئیس دانشگاه تهران فرصت کرده است نوشته یک دانشگاهی بالنسبه جوان و گمنام و موجزنویس را که در طی یک سال بیش از صد نسخه از کتابش به فروش نرسیده بود بخواند. پروفسور رضا دانشمندی جامع و کتاب خوان و کتاب خوانده بود و نه فقط در مهندسی بلکه در ادب و فرهنگ ید طولی داشت. خدایش رحمت کند که وجودش غنیمتی بود و نظیرش را در طی هفتاد هشتاد سالی که به کار علم و ادب مشغول بود کمتر دیده ایم و می شناسیم.

 
گفتگوی رضا داوری اردکانی با خبرگزاری مهر منتشر شد مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 04 آذر 1398 ساعت 10:24

گوش دادن به ندای هستی

خبرگزاری مهر به مناسبت روز جهانی فلسفه گفتگویی با استاد دکتر رضا داوری اردکانی انجام داده است. سارا فرجی خبرنگار گروه دین و اندیشه این خبرگزاری در مقدمه این گفتگو می‌نویسد: رضا داوریاردکانی، فیلسوف، چهره ماندگار کشور در سال ۱۳۸۱، متفکر ایرانی و استاد بازنشستهٔ گروه فلسفهٔ دانشگاه تهران از جمله فیلسوفانی است که درباره بسیاری از مسائل روز می اندیشد و قلم می زند. در سال های اخیر داوری راجع به مسائلی چون توسعه یافتگی، علم دینی، غرب، آینده پژوهی و وضعیت ایران امروز نظریاتی را مطرح کرده و برخی از آرای او واکنش های گسترده ای به دنبال داشته است. داوری اردکانی از سال ۱۳۷۷ تاکنون ریاست فرهنگستان علوم را به عهده دارد. به بهانه روز جهانی فلسفه به دفتر رضا داوری اردکانی در فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران رفتیم و با این چهره شناخته شده فلسفه به گفتگو نشستیم. مشروح گفتگو را با کلیک کردن روی عنوان گفتگو مطالعه کنید.

 

فلسفه ابزار حل مسائل سیاسی نیست

 
سخنرانی در مراسم روز جهانی فلسفه در انجمن حکمت و فلسفه ایران مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 04 آذر 1398 ساعت 10:15

نور فلسفه بر سیاست و آزادی

مناسک و مراسم همیشه خوب است. برای روز جهانی فلسفه نیز باید مراسم و مناسکی باشد، اما مراسم و مناسک دو وجه دارد؛ هم وجه تذکر در آن هست و هم وجه پوشاندن. گاهی خود مراسم و مناسک جنبه اصل پیدا می‌کند و اصل قضیه فراموش می‌‌شود؛ یعنی مراسم و مناسک اصل را می‌‌پوشاند و در جامعه ما که پر از مراسم و مناسک است، در واقع کم‌کاری‌‌ها و ناتوانی‌‌های ما توجیه می‌‌شود. باید توجه داشت که این مراسم و مناسک مهم هستند و جامعه بشری بدون مراسم و مناسک نیست، اما باید به ما تذکر دهد که غایت و هدف نیست.

 
انتشار سرمقاله رضا داوری اردکانی در شماره جدید نشریه فرهنگستان علوم مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 27 آبان 1398 ساعت 10:27

بیم ماندن در توسعه‌نیافتگی

شماره ۷۰ و ۷۱ خبرنامه فرهنگستان علوم ویژه بهار و تابستان 1398 با سرمقاله بلندی از دکتر رضا داوری اردکانی با عنوان «خرد، اخلاق و سیاست» منتشر شد. رئیس فرهنگستان علوم در بخشی از این سرمقاله می‌نویسد: «ظاهراً به جایی رسیده  ایم که اگر کشور و انقلاب با هم کنار نیایند و همراه نشوند بیم آن می رود که دشواریهای بزرگ پدید آید در چنین شرایطی نه فقط مصلحت  اندیشی سیاسی بلکه اخلاق هم حکم می  کند که ما عزم خود را برای اصلاح و توسعه جزم کنیم زیرا ماندن در توسعه  نیافتگی عوارض و آثار مضر داشته و دارد که از جمله آنها آشوب در فکرها و فهم ها و دور ماندن از خرد و دانایی و فساد و نادرستی و ناپاکی و رواج دروغ و ... است و اینها به کشور و انقلاب هر دو آسیب می  رسانند. پس اگر می توانیم به فکر تدوین برنامه  ای برای توسعه باشیم.» در ادامه متن کامل مقاله داوری اردکانی را می‌توانید با کلیک کردن روی عنوان مقاله مطالعه کنید.

خرد، اخلاق و سیاست

 
سخنرانی در کنفرانس مطالعات ایران معاصر مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 20 آبان 1398 ساعت 09:02

گذشته و آینده ایران‌شناسی

سخن من درباره مطلبی است که در همه عمر دانشگاهیم به آن علاقه و توجه داشته ام و آن شرق شناسی و ایران شناسی است. البته نام کنفرانسمطالعات ایران معاصر است که نامی مناسب به نظر می رسد اما مطالعات ایران معاصر بخصوص اگر بین المللی باشد ایران شناسی و شرق شناسی را به یاد می آورد.

 
<< شروع < قبلی 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 بعدی > انتها >>

صفحه 1 از 29